Schoolorganisatie en cultuur

Docenten en/of teams zijn in grote mate zelf verantwoordelijk voor hun leerproces en moeten daar zelf sturing aan geven (bottom-up). Essentieel voor organisatieverandering is verandering van de opvattingen van docenten door actieve betrokkenheid van docenten bij veranderingsprocessen en kennisontwikkeling.

Verandering in de maatschappij  en veranderingen in het onderwijs              

De veranderingen binnen het onderwijs (Focus op vakmanschap, professioneel statuut en BVE-CAO) komen voort uit sturing op verbetering van de kwaliteit van het onderwijs vanuit de politiek( maatschappij). Om dit te kunnen realiseren is een goede samenwerking binnen het onderwijs (gehele organisatie) nodig. Het onderwijs moet zich daarbij realiseren, dat het leerlingen opleidt voor de arbeidsmarkt en dat er een maatschappelijke verantwoordelijkheid ligt.

Innovatieprocessen

Door het verbeteren van de samenwerking en het pedagogisch handelen door docenten (bottom-up) komen innovatieprocessen binnen de scholen op gang.

Vernieuwing binnen de School

Bij vernieuwingen speelt niet alleen de inhoud van de beoogde innovatie een rol, maar ook een groot aantal andere aspecten, variërend van organisatiecultuur en organisatiestructuur tot leiderschap en identiteit. Die verschillende aspecten maken van scholen complexe organisaties.

Actieve betrokkenheid van docenten bij veranderingsprocessen en kennisontwikkeling draagt bij aan de verandering van de opvattingen van die docenten, iets wat essentieel is bij organisatieverandering maar nauwelijks aandacht krijgt in het RDD-model. Om die reden wordt teamleren gezien als een belangrijke stimulans voor het verbeteren van het onderwijs.

Kortom, de visie dat innovatieprocessen in het onderwijs gekenmerkt worden door complexiteit en pluriformiteit en dat de actieve betrokkenheid van docenten een belangrijke voorwaarde is voor effectieve implementatie van de beoogde vernieuwing, leidt tot een benadering waarbij onderwijsinnovatie gezien wordt als een collectief leerproces binnen de school. Dat stelt eisen zowel aan het team als aan de schoolleiding. Lengkeek & Rozemond (2004) benadrukken dat dit consequenties heeft voor het personeelsbeleid binnen de school:

Als de globale doelen van een school alleen top-down worden vastgesteld en opgelegd, dan heeft dit een fundamentele implicatie voor het karakter van personeelsbeleid. De medewerkers worden dan benaderd als de objecten van personeelszorg en personeelsbeleid en de leiding beschouwt alleen zichzelf als subject op dit beleidsterrein. De school wordt dan een ‘menshouderij’ (Peters, 2001), en de medewerkers worden in wezen gezien als bedrijfsmiddelen, net als het vee van een veehouder.

Het serieus nemen van docenten in processen van onderwijsvernieuwing betekent dat zelfsturing en zelfverantwoordelijkheid centraal komen te staan en dat in teams samenwerkend leren een grote rol speelt. Docenten (teams) zijn in grote mate zelf verantwoordelijk voor hun leerproces en moeten ook in staat gesteld worden om daar zelf sturing aan te geven. Begeleiders in dat leerproces hebben een belangrijke taak om die zelfsturing en zelfverantwoordelijkheid te stimuleren. Ze moeten daar ondersteuning bij geven en zich tegelijk zeer terughoudend opstellen en het mogelijk maken dat leren gekoppeld wordt aan het dragen van verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van het werk dat gedaan wordt.

Belangrijke punten:

Hier kun je vinden

Informatieve film over professionalisering docent en team

Aan de slag met je team

Bronvermelding

Caldwell, S. D., Herold, D. M., & Fedor, D. B. (2004). Toward an understanding of the relationships among organizational change, individual differences, and changes in person-environment fit: A cross-level study. Journal of Applied Psychology, 89(5), 868–882.

Nieto, S.(2003) What keeps teachers going. New York: USA: Teachers College Press.

Senge, P.M. (2001). Een vijfde discipline,  lerende scholen. Den Haag: Nederland: Academic Service.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s