Teamleren (onderzoekend)

Door Ad Goverde:

Vragen voor deze pagina zijn onder andere:

  • Wat is een team?
  • Hoe ontstaat een team?
  • Wanneer spreek je van een team?
  • Als je een team bent is er dan automatisch sprake van teamleren?
  • Is teamleren gelijk aan teamwork?
  • Is een sportteam te vergelijken met een onderwijsteam?

Allemaal vragen waar je eerst over moet nadenken voordat je een antwoord geeft want het begrip ‘team’ wordt veel gebruikt maar steeds met een andere betekenis.

We starten onze zoektocht naar teamleren met de video “Teamwork”. Het laat zien dat de mensheid fantastische genieën heeft voortgebracht (ze zijn de vrouwelijke genieën helaas vergeten, zie het maar als een aanzet) die de mooiste uitvindingen hebben gedaan of diepe emoties hebben losgemaakt met hun muziek.

Ineens komt de vraag in beeld: Wat zouden ze hebben bereikt als ze hadden samengewerkt? Die vraag stellen impliceert dat de hoofdrolspelers in deze video hun sublieme creativiteit, kracht en expertise geheel individueel hebben vormgegeven of hebben bedacht. Oké zij waren de geestelijke vaders of de inspiratoren maar alleen?

In “Beagle, In het kielzog van Darwin” (VPRO van 22 nov 2009 deel 10 ‘Darwins Liefje‘) wordt voor hen misschien pijnlijk duidelijk dat alles wat zij uitgevonden of bedacht hebben, bedoeld was om indruk te maken op het andere geslacht (Draulans & Buunk). Zonder die drang was de kunst en de techniek maar ook de sport lang niet zo ver geweest.

In “The power of teamwork” zie je dat een frisdrankproducent handig gebruik maakt van ons teamgevoel. Als kind hebben we vaak al ontdekt dat als je samenwerkt het succes binnen handbereik komt. De wervingskracht ligt in de humor maar ook in het succes van het kleine tegen die grote. Kijk in dit filmpje vooral naar de wijze van samenwerken en de bijdrage aan het succes van de groepen.

De lessen die je hier uit zou kunnen leren is dat teamwork niet betekent dat iedereen het zelfde doet, maar dat iedereen zijn of haar specifieke kwaliteiten inzet om het doel te bereiken. De mate van inzet is niet zonder meer vast te stellen, uit ervaring weet ik dat dit punt in veel teams voor storingen in het samenwerken dan wel samen leren kan zorgen. Duidelijke feedback naar elkaar is hierin van belang. Feedback geven is een kunst kijk maar eens hoe het…

Ik hoop dat het filmpje duidelijk maakt wat feedback nodig heeft. Later meer over feedback uit het hoorcollege van Prof.dr. Robbert-Jan Simons. Samen werken aan onderwijs betekent in veelgevallen dat overeenkomsten en verschillen van opvattingen bij elkaar komen. Die moeten eerst duidelijk worden voordat die elkaar kunnen gaan versterken. (succes door diversiteit zoals in het Team-Work filmpje).

Eenmaal bij elkaar is de vraag wat ga je met elkaar aanpakken en ook vooral hoe? Het inspiratie model lerend team helpt bij ‘het hoe’, ‘het wat’ is en blijft in elk team onderwerp van discussie. In die discussie nemen alle teamleden deel vanuit zijn of haar overtuiging. In het filmpje worden veel van die perspectieven op onderwijsmotivatie letterlijk geschetst. Neem er eens de tijd voor (12 min) en bedenk, waarom jij onderwijs zo belangrijk vindt, dat je er je werk van maakt? 

Bestaat je team uit holisten, uit serialisten of uit versatilisten? Dat heeft concequenties voor wat belangrijk wordt gevonden. De serialisten beginnen namelijk vanaf de delen, zeg maar de inhoud terwijl de holisten vooral denken aan het grote geheel, de lange lijnen. De versatilist is de verbinding tussen die twee en zal in veel gevallen behoefte hebben aan een model of een ander soort instrument. Het systeemdenken zoals dat in het Nederlands heet kan daarbij helpen. Waar systeemdenken overgaat? Zie ‘6 Change in thinking- Systems Thinking’

De aanstichter van system thinking is Peter Senge, hij gebruikt en beschrijft deze wijze van nadenken over organisaties in de ‘Vijfde Discipline’ en verschillende delen die daarom heen zijn gepubliceerd. (Lerende scholen, Het vijfde discipline werkboek) Het zijn boeken die op inhoud vooral door teams tot stand zijn gebracht. Het is een aanrader om eens te lezen als je teamleren wilt promoten of wilt gebruiken. In de video ‘The importance of systems thinking’ is Peter Senge zelf aan het woord over systeemdenken, misschien wel de weg naar het opbouwen van een gemeenschappelijke visie.

Van zelf dat het hier niet stopt, Het is boeiend en leerzaam tegelijk.
literatuur te over om verder te kunnen, ik werk natuurlijk verder.
Literatuurlijst uit Samen leren in onderwijsteams (Vroemen, Wagenaar & Dresen, 2011)

Amelsvoort, G. & Van Jaarveld, J. (2000). Teamontwikkeling en leidinggeven. Vlijmen: ST-Groep.

Argote, L., Ingram, P., Levine, J., & Moreland, R. (2000). Knowledge Transfer in Organizations: Learning from the Experience of Others. Organizational Behavior and Human Decision Processes 82 (1):1-8.

Argyris, C. (1991). Teaching smart people how to learn. Reflections, Volume 4, number 2, 4-15. Argyris, C., & Schön, D. (1978). Organizational learning: A theory of action perspective. Reading, Mass: Addison Wesley.

Ashby, W.R. (1960). Design for a brain. The origin of adaptive behavior. Second edition, revised,
chapter 10 and 11, London: Chapman & Hall.

Bolhuis, S. & Simons, R.J. (1999). Leren en werken. Deventer: Kluwer.

Bos, R. Ten (2002). Onvermijdelijke hang naar domheid. Het Financiële Dagblad 16-2, p.22

Commissie Dijsselbloem (2008). Tijd voor Onderwijs. Rapport van de parlementaire onderzoekscommissie naar de Onderwijsvernieuwing.

Dechant, K., Marsick, V.J., & Kasl, E. (1993). Towards a model of team learning, Studies in Continuing
Education, Vol 15 No.1, 1-14.

Dekker, H., van Ginkel, K., Nieveen, N., Keursten, P., Rondeel, M. & Wagenaar, S. (2000). Werken aan kennis. Methoden voor het creeren, delen en toepassen van kennis. Interne publicatie Kessels & Smit, The Learning Company.

Dekkers, M. & Bloemen, P. (2010). Succes onderwijsteams niet vanzelfsprekend. Van 12 tot 18. Maart 2010, p.13-15.

Dirkse-Hulscher, S. & Talen, A. (2007). Het groot werkvormenboek. Dé inspiratiebron voor
resultaatgerichte trainingen, vergaderingen en andere bijeenkomsten. Den Haag: Academic Service.

Edmondson, A. (1999). Psychological safety and learning behaviour in work teams. Administrative Science Quarterly, 44, 350 -383.

Emst, A. van (1999). Vuistregels voor onderwijskundig en persoonlijk leiderschap. Utrecht: APS/Edukern.

Fry, R. (1981). Dynamics of groups that execute or manage policy. R. Payne, C. Cooper (red) Groups at work. London: John Wiley.

Gibson, C. & Vermeulen, F. (2003). A healthy divide: Subgroups as a stimulus for team learning behavior. Administrative Science Quarterly, 48: 202-239.

Gratton, L. (2007). Hot Spots. Why some teams, workplaces and organizations buzz with energy -and others don’t. San Francisco: Berrett-Koehler Publishers.

Hersey, P. (2009). Situationeel leidinggeven. Amsterdam: Business Contact.

Homan, T. (2001). Teamleren. Theorie en Facilitatie. Den Haag: Academic Service.

Hulsebosch, J. & Wagenaar, S. (2011). En nu online. Sociale media voor professionals, organisaties en facilitatoren, Houten: Springer Uitgeverij.

Janis, I. L. (1972), Victims of Groupthink. Boston: Houghton Mifflin Company.

Kagan, S. (2000) Cooperative learning. San Clemente, CA: Kagan Publishing.

Kasl. E., Marsick, V. & Dechant, K. (1997). Teams as Learners: A Research-Based Model of Team Learning. The Journal of Applied Behavioral Science June,1997 33: 227-246.

Kampen, J. (2008) Het team als spiegel van verwaarlozing. Managementsite 28 April.

Kolb. D. & Fry, R. (1975). Toward an applied theory of experiential learning. C. Cooper (ed.) Theories of Group Process. London: John Wiley.

Kommers, H & Dresen, M. (2010). Teamwerken is teamleren? Vormgeven en ontwikkelen van teams in het onderwijs. Heerlen: Ruud de Moor Centrum.

Kwakman, K. (2001). Leren van professionals: onderzoek naar leren-op-de-werkplek van docenten. Pedagogische Studiën, 78, 106-119.

Kwakman, K. (2003). Anders leren, beter werken. Lectorale rede, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. Faculteit gezondheid, gedrag en maatschappij.

Morgan, S. (1995). The unwritten rules of the game: master them, shatter them, and break through the barriers to organizational change. Columbus: McGraw-Hill Companies.

Polanyi, M. (1966). The tacit Dimension. Chicago: University of Chicago Press.

Onderwijsraad (2008). Partners in Onderwijsopbrengst, Naar een sterkere opbrengstgerichtheid
in het primair en voortgezet onderwijs. Den Haag: Onderwijsraad.

Remmerswaal. J. (2006) Begeleiden van groepen; groepsdynamica in praktijk. Houten: Uitg. Bohn Stafleu van Loghum.

Rupert, J. (2010). Diversity faultlines and team learning. Amsterdam: Kurt Lewin Instituut.

Savelsbergh, C. (2010). Team Learning behaviors, Role stress and Performance in Project Teams.Ridderkerk: Ridder Print.

Sauquet, A. (2004). Learning in organizations: Schools of thought and current challenges. J.J.
Boonstra (Ed.): Dynamics of organizational change and learning (chapter 17, pp. 371-385). West Sussex: John Wiley & Sons.

Senge, P. (1990). The Fifth Discipline. New York: Doubleday/Currency.

Simons, R.J. & Ruijters, M. (2001): Learning professionals: towards an integrated model. Paper
presented at the biannual conference of the European Association for Research on learning
and instruction, August, 26 – September 2, Fribourg, Switzerland.

Swieringa, J. & Wierdsma, A. (1990). Op weg naar een lerende organisatie. Groningen: Noordhoff Uitgevers B.V.

Teurlings, C.& Vermeulen, M. (2005). Werkvorm Verhaallijnen. Intern document. Tilburg: IVA.

Tjepkema, S. & Verheijen, L. (2005). Een krachtig perspectief voor persoonlijke groei. Gids voor personeelsmanagement. Jrg 84, nr 5. p. 24-25.

Tjepkema, S. & Verheijen, L. (2009). Van Kiem tot Kracht. Een waarderend perspectief voor
persoonlijke ontwikkeling en organisatieverandering. Houten: Springer Uitgeverij.

Verdonschot, S., Keursten, P. & van Rooij, M. (2010). Samen vernieuwen in de praktijk. Toolbox om
werk te maken van innovatie. Houten: Springer Uitgeverij.

Vermaak, H. (2009). Plezier beleven aan taaie vraagstukken. Werkingsmechanismen van vernieuwing
en weerbarstigheid. Deventer: Kluwer.

Vermeulen, M. (1997). De school als arbeidsorganisatie. Personeelsbeleid, organisatiekenmerken en
arbeidsbeleving van leraren in scholen voor voortgezet onderwijs. De Lier: ABC.

Vliet, E. van & Zocca, M. (2003). Scenario denken en scenario onderwijs. Enschede: SLO

Vroemen, M. (1995). Werken in Teams. Samen denken, samen doen. Deventer: Kluwer.

Vroemen, M. (2005). Kantoorlog: de strijd tussen zingeving en vervreemding. Schiedam: Scriptum.

Vroemen, M. (2009). Team op Vleugels. Gids voor geïnspireerd samenwerken. Deventer: Kluwer.

Wenger, E., White, N. , & Smith, J. (2009). Digital Habitats. Stewarding technology for communities. Portland: CP Square.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s